Zwembadwarmtepomp met R32 of R290: welk koelmiddel kiezen?

Bij de aankoop van een zwembadwarmtepomp kom je steeds vaker twee codes tegen: R32 en R290. Ze zeggen iets belangrijks over het koelmiddel binnenin, maar niet rechtstreeks hoeveel stroom je nieuwe toestel zal verbruiken.

Kort antwoord: R290 heeft als koelmiddel een veel lagere directe klimaatimpact. Het is tegelijk sterker ontvlambaar, waardoor de veilige plaatsing extra aandacht vraagt. R32 is ook ontvlambaar, maar in een andere veiligheidsklasse. De beste aankoop is het volledige toestel dat bij jouw bad en opstellingsplaats past, niet simpelweg de pomp met het gunstigste getal naast het koelmiddel.

Snel kiezen: wat betekent R32 of R290 voor jou?

Waar let je op?	R32	R290
Soort koelmiddel	Gefluoreerd koudemiddel (HFK)	Niet-gefluoreerd propaan
Directe klimaatimpact bij eventuele uitstoot	GWP100 675 volgens EU	GWP100 0,02 volgens EU-methodiek
Veiligheidsklasse	A2L, licht ontvlambaar	A3, sterk ontvlambaar
Rendement van de volledige pomp	Niet af te leiden uit R32 alleen	Niet af te leiden uit R290 alleen
Plaatsing	Modelhandleiding en ventilatievoorwaarden	Extra opletten voor ontstekingsbronnen, ventilatie en modelgebonden veiligheidszones
Service	Werk aan het F-gaskoelcircuit door bevoegde koeltechnici	Vakbekwame service die ook met brandbaar propaan mag werken

De Europese Commissie publiceert deze veiligheidsklassen en klimaatcijfers voor warmtepompkoelmiddelen. GWP is geen stroomverbruik en een lage GWP maakt een toestel niet automatisch geschikt voor een kleine of slecht geventileerde plek.

Al een goede warmtepomp? Dan hoef je op basis van de code R32 niets nieuws te kopen. Begin bij de warmteverliezen en het echte elektriciteitsverbruik.

Klimaatimpact en brandbaarheid: twee verschillende vragen

Een warmtepomp bevat koelmiddel in een afgesloten circuit. Dat middel transporteert warmte, maar hoort niet in de buitenlucht te ontsnappen. GWP (global warming potential) beschrijft hoe sterk een uitgestoten hoeveelheid gas bijdraagt aan opwarming, vergeleken met CO₂, over een gekozen periode.

In de huidige EU-tabel met GWP over honderd jaar staat 675 voor R32 en 0,02 voor R290. Sommige fabrikantpagina’s vermelden nog een oudere R290-waarde van 3. Vergelijk daarom alleen getallen die volgens dezelfde methode en over dezelfde periode zijn berekend. Het verschil in directe klimaatimpact is groot; het zegt niets over de werkelijke elektriciteitsrekening.

Er is ook een tweede, onafhankelijke maat: brandbaarheid. R32 heeft klasse A2L, R290 klasse A3. R290 is dus geen ‘veiliger gas’ enkel omdat het klimaatvriendelijker is bij uitstoot. Een goed ontworpen en correct geplaatste R290-warmtepomp kan een passende keuze zijn, maar de installatievoorwaarden zijn essentieel.

Gebruik nooit een lekzoeker, vulmiddel of reparatieset voor een ander koelmiddel zonder expliciete fabrikantgoedkeuring. Open het koelcircuit niet zelf.

Wat zegt R32 of R290 over de COP en je verbruik?

Niet genoeg om de winnaar te kiezen. De compressor, warmtewisselaar, ventilator, regeling en de temperaturen bepalen samen de prestatie. Een opgegeven maximale COP bij warm zomerweer kun je niet rechtstreeks vergelijken met een waarde bij een koele voorjaarsdag.

Vraag bij twee offertes minstens dit op:

Wat moet gelijk zijn?	Waarom?
Luchttemperatuur, bijvoorbeeld 15 °C	Een koudere buitenlucht maakt verwarmen moeilijker
Watertemperatuur, bijvoorbeeld 26 °C	De warmtepomp moet tegen dezelfde warmtevraag werken
Luchtvochtigheid en testnorm	Anders komen de getallen uit verschillende omstandigheden
Bedrijfsstand (boost, nominaal of deellast)	Maximum-COP bij deellast is geen vast seizoensgemiddelde
Afgegeven warmte in kW én opgenomen stroom	Samen tonen die wat het toestel op het werkpunt doet
Vereist waterdebiet en drukverlies	Een slecht passende filterkring kan het systeem beperken

Stel dat een pomp bij één vast werkpunt 6 kW warmte afgeeft en 1,5 kW elektrisch vraagt. Dan is de COP op dat ogenblik 4. Dat is alleen een rekenvoorbeeld, geen gemeten waarde van een R32- of R290-model. Vergelijk daarna de werkelijke warmtebehoefte, een geschikte zwembadpomp en bypass en de kosten van de installatie.

Voor concrete fabrikantwerkpunten en een opwarmberekening is er al de uitgebreide gids voor zwembadwarmtepompen. Het koelmiddel vervangt die berekening niet.

Twee fabrikantvoorbeelden: geen eerlijke winnaar zonder gelijke test

R32: AquaForte Full Inverter 7,2 kW / SC981. AquaForte vermeldt voor de SC981 expliciet R32 als koelmiddel. In de bestaande Belgische catalogus staat de AquaForte Full Inverter 7,2 kW / 70SP met EAN 8717605127200 en een eerder gecontroleerde bol België-koppeling. Controleer bij de verkoper of het typeplaatje, de SC981-hardwaregeneratie, het koelmiddel en de inhoud van de verpakking overeenkomen. Dit is een geverifieerd catalogusvoorbeeld, geen aanbeveling om een werkende pomp te vervangen. De actuele prijs en voorraad zijn niet bevestigd.

R290: Poolex Airline 360. Poolex noemt R290 voor deze productfamilie, met meerdere vermogensklassen. De fabrikant toont meetgegevens bij verschillende lucht- en watercondities. Een specificatie van een Airline 6 mag je niet automatisch voor de Airline 15 gebruiken. Voor deze modellen ontbreekt in onze gecontroleerde Belgische productcatalogus een passende actieve merchantmapping. Daarom staat hier geen koopknop of losse productafbeelding.

Wat de voorbeelden niet bewijzen: de SC981 en een willekeurige Airline 360 zijn geen gelijkwaardige toestellen. Zonder hetzelfde thermisch vermogen, dezelfde testcondities en een passende installatiesituatie kun je geen rendementskampioen aanwijzen. Fabrikantclaims over hoge COP of besparing zijn geen eigen praktijktest.

Kan een R290-zwembadwarmtepomp onder een afdak of naast een berging?

Dat hangt af van de exacte handleiding en de plaats. Bij een brandbaar koelmiddel moet een eventuele lekkage zich niet gevaarlijk kunnen ophopen of bij een ontstekingsbron terechtkomen. Voor R290 is dit door de A3-klasse bijzonder belangrijk.

Controleer vóór de bestelling met een installateur:

1. Vrije luchtstroom en plaatsingsafstanden. Vraag de originele handleiding van de gekozen uitvoering; neem geen afstanden van een ander merk over.
2. De omgeving. Laat beoordelen of openingen naar kelders, putten, elektrische apparatuur, vuur of andere ontstekingsbronnen een probleem vormen.
3. Fundering en condensafvoer. Zet het toestel stevig en volgens de instructies; voorkom gevaarlijk ijs of water op looppaden.
4. Elektriciteit en zwembadwater. De voeding, beveiliging, equipotentiale verbinding indien vereist en wateraansluiting moeten bij de installatie passen.
5. Onderhoudstoegang. Een monteur moet het toestel later veilig kunnen bereiken.

Ook R32-toestellen hebben plaatsingsvoorschriften. Een gesloten tuinhuis is niet vanzelf veilig voor één van beide types. Lees het aparte artikel over een zwembadwarmtepomp plaatsen bij afdak of tuinhuis.

Geen doe-het-zelfkoeltechniek. Open de koelmiddelbehuizing niet, probeer geen gas bij te vullen en wijzig geen beveiligingen. Vlaanderen vereist voor werkzaamheden waarbij F-gassen kunnen vrijkomen een erkende koeltechnicus en waar van toepassing een erkend koeltechnisch bedrijf. Voor R290 is vakkennis van brandbare koelmiddelen eveneens onmisbaar. Vraag vooraf of het servicebedrijf de gekozen uitvoering mag en kan onderhouden.

Wordt R32 verboden? Wat verandert er aan de EU-regels?

De Europese F-gasverordening (EU) 2024/573 bouwt het gebruik van bepaalde gefluoreerde koelmiddelen in nieuwe apparatuur af. In de uitleg van de Europese Commissie staan verschillende data en GWP-grenzen voor verschillende apparatuurcategorieën, plus uitzonderingen wanneer veiligheidsvoorschriften een alternatief verhinderen. Er bestaan ook latere afwijkingsregelingen.

Daarom is de uitspraak ‘iedere R32-zwembadwarmtepomp is vanaf 2027 verboden’ niet verantwoord. Een zwembadwarmtepomp, een woningwarmtepomp en een splitinstallatie hoeven niet allemaal onder dezelfde categorie te vallen. Laat vóór bestelling voor de exacte uitvoering en verkoopdatum schriftelijk bevestigen hoe de geldende EU-regels en eventuele afwijkingen worden toegepast.

Dat onderscheid geldt ook voor een toestel dat je al bezit: regels over het op de markt brengen van nieuwe apparatuur zijn niet hetzelfde als een bevel om een bestaande werkende installatie weg te gooien. Vraag bij reparatie naar de actuele service- en onderdelenvoorwaarden.

Wat telt naast het koelmiddel in de totale kosten?

De stickerprijs is maar één deel. Een betere vergelijking bevat aankoop én wat je later nodig hebt:

Kosten- of keuzeonderdeel	Wat controleer je?
Toestel en levering	Exact model, EAN, hardwaregeneratie en garantie
Installatie	Fundament, wateraansluiting, bypass, elektrische voeding, geschikte plaats
Verbruik	COP en warmtevermogen bij jouw relevante buitentemperatuur
Onderhoud	Reiniging, beschikbaarheid van een bevoegde hersteller en onderdelen
Veiligheid	Modelspecifieke vrije ruimte, ontstekingsbronnen en serviceprocedure
Zwembad zelf	Afdekking, windbeschutting, gewenst zwemseizoen en warmteverlies

Een efficiënte pomp bij een zwembad dat ‘s nachts onafgedekt warmte verliest, hoeft niet de goedkoopste oplossing te zijn. Vergelijk dus ook hoe je warmte- en waterverlies beperkt en hoe je de warmtepomp op zonnestroom laat draaien.

Er zijn bewust geen onbevestigde besparingspercentages, Vlaamse gemiddelde installatieprijzen of terugverdientijden opgenomen. Die hangen te sterk af van je bad, gebruik, stroomcontract, weer en offertes.

Moet een bestaande R32-zwembadwarmtepomp vervangen worden?

Nee, niet alleen om het koelmiddel. Werkt het toestel normaal en is het veilig onderhouden, dan vermijd je met verder gebruik vaak ook de aankoop en installatie van een nieuwe pomp. De precieze milieubalans van vroegtijdige vervanging is niet vastgesteld met de gegevens van één zwembad.

Controleer eerst of je huidige pomp voldoende warmte levert, of de afdekking goed werkt en of er onnodige draaitijd is. Bij een defect vraag je een modelgebonden diagnose en offerte. Een koelmiddelwisseling van R32 naar R290 in hetzelfde toestel is geen veilige of toegestane standaardupgrade. Het ontwerp en de beveiliging zijn op het oorspronkelijke koelmiddel afgestemd.

Staat je zwembad al in winterstop? Laat het systeem niet proefdraaien enkel om een nieuwe koelmiddelkeuze te testen. Lees de winteropslag- en vorstprocedure van de warmtepomp.

Acht vragen die je aan de leverancier moet stellen

1. Wat is de exacte modelcode, revisie en EAN op de te leveren verpakking?
2. Welk koelmiddel en welke vulhoeveelheid staan op het typeplaatje?
3. Wat zijn afgegeven kW én COP bij bijvoorbeeld 15 °C buitenlucht en 26 °C zwembadwater, met vermelde luchtvochtigheid en bedrijfsstand?
4. Welk minimaal en aanbevolen waterdebiet en welke leidingaansluiting zijn vereist?
5. Welke vrije ruimte, ventilatie en afstanden tot mogelijke ontstekingsbronnen schrijft de originele handleiding voor?
6. Wie kan de installatie in België of Nederland veilig installeren, onderhouden en herstellen, ook over enkele jaren?
7. Is deze uitvoering op de bedoelde verkoopdatum toegelaten onder de toepasselijke product- en F-gasregels?
8. Wat kost het volledige pakket inclusief bypass, plaatsing, elektriciteit, condensafvoer en eventuele extra beveiliging?

Eindadvies: als je een nieuwe installatie plant en de opstellingsplaats aantoonbaar geschikt is, is R290 door zijn lage directe klimaatimpact interessant om te vergelijken. Maar koop geen R290-toestel zonder de veiligheidsvoorwaarden te laten controleren. En koop evenmin een R32-toestel alleen omdat een winkelprijs aantrekkelijk lijkt: vergelijk eerst prestaties, regels, montage en toekomstig onderhoud. Een werkende bestaande installatie behouden blijft een volwaardige optie.